Kolejna rocznica mordu Katyńskiego skłania do refleksji. Wybrani przez los.

W 2003r. natrafiłem na dokumenty rodzinne pochodzącego z Kuklina w gminie Wieczfnia Kościelna polskiego oficera Piotra Wójciaka zamordowanego w 1940r. w Katyniu. Po latach z dokumentów tych wyłania się sylwetka człowieka prawdziwego, lekarza o wielkim sercu i żarliwego patrioty.

Piotr Rafalski
nidzica@gazetaolsztynska.pl

Rodzina dr med.,por. rez. Piotra Pawła Wójciaka przybyła ze wsi Kosmowo w parafii Pawłowo, w pow. mławskim do wsi Kuklin w 1889r. Zaś w 1924r. Wójciakowie sprzedali we wsi Kuklin gospodarstwo i wyprowadzili się do Mławy.W Mławie P.Wójciak uczęszczał do Gimnazjum im. St.Wyspiańskiego, gdzie w 1924r. otrzymał świadectwo dojrzałości. W latach 1924-1930 studiował na Wydziale Lekarskim UW. W 1930r. uzyskał tytuł doktora wszech nauk lekarskich.W 1932r. w ramach służby wojskowej pełnił obowiązki naczelnego lekarza Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego (CIWF)w W-wie oraz prowadził badania w zakresie fizjologii. W 1934r. pełnił funkcje lekarza Kliniki UW oraz pracował jako st. asystent Wolnej Wszechnicy Polskiej oraz w Poradni Przeciwgruźliczej Ligi Szkolnej.

Obóz w Kozielsku
,,(...)W III1939r. został powołany do służby jako lek. wojskowy w stopniu por. rez. We IX 39r. zmobilizowany jako lek. pociągu sanitarnego.Wzięty do niewoli na froncie wschodnim i więziony w obozie w Kozielsku. Z tego obozu nadszedł tylko jeden list, który dotarł do rąk żony w I 40r".W czasie pobytu w Kozielsku,tak wspominał P.Wójciaka, jeden ze współwięźniów ppor.A.Rieger:,,(...)6X[39r.](...)żyję bliżej z drWójciakiem,dużo spacerujemy i rozmawiamy.(...).24X drużyna służbowa kuchenna. Moc roboty. Mrozik, sucho-długi spacer z dr Wójciakiem. Mało wiadomości. Drugi dzień chandry. Wieczorem dobre wieści o odjeździe w sobotę(...).7XI układamy sobie życie z Wójciakiem. Staje się ono dość znośne. Hartujemy się.(...)15XI wstaję wcześnie(...).Potem nagle wsio do drugiego obozu. Rozbijają nas. Zostaję z Piotrem. Pomieszczenie fatalne (...).3II[40r.] Mróz słabnie. Dostajemy talony. Dziś i jutro trzeba pisać listy. B.słaba pog. o ostatniej wojnie. Trochę robimy angielski z Piotrem, niemiecki trochę czytamy, potem wyścigi(...).6IV wspaniałe słońce,opalamy się. Przerwa w transporcie. Gramy w szachy(...)z Wójciakiem! Był spokój i znów wesz. Brr!(...)Wciąż morze plotek, dokąd jedziemy, domysły, dyskusje,zmienne nastroje(...).16IV brzydko. Transporty od samego rana.Wójciak niestety!(...)".

Katyński mord
P.Wójciak został zastrzelony w Katyniu w IV1940r. ,,Na liście zamordowanych widnieje następujący zapis:Wójciak P.dr med. por. rez.,leg. urzędnicza, wizytówka,nr 3198. Zapis dokonany według urzędowego spisu niemieckiego".Piotr był we IX39r. por. rez.,kadry zapasowej 8 Szpitala Okręgowego. Wywieziony z obozu16 IV1940r.
,,(...)We wspomnieniu pośmiertnym,opublikowanym w czasopiśmie <<Gruźlica>> XV (1947)z.3-4.,s.398, napisano o nim:<<Wybitnie zdolny i zamiłowany w pracy lekarza, autor kilku wartościowych prac,...,powszechnie lubiany i serdeczny kolega, nadzwyczaj wartościowy i prawy Człowiek>>(...)".Był bardzo pogodnym i uśmiechniętym człowiekiem. Mówili na niego śmieszny doktór. Symboliczna tablica nagrobna ś.p. P.Wójciaka znajduje się na nagrobku rodzinnym przy kościele św. Wawrzyńca w Mławie.

P.Wójciak jako oficer i patron katyński I L.O.w Mławie. (CAW, sygn. AP 7236+11590)

Dr P.Wójciak w II 1932r. trafił do Szkoły Podchorążych Wojsk Sanitarnych w Warszawie.W opinii na jego temat czytamy:,,(...)szer. z cenzusem P.Wójciak,s. Antoniego,ur 29 VI 1903r. w Kuklinie,zam. W-wa,ul. Litewska16 i odpowiada wymaganiu artykuł 3. Pragmatyki Oficerskiej i uzyskał opinię dobrą".
W kolejnej zaś opinii:,,pchor. P.Wójciak ukończył w czasie 16VIII31-20II32r. SP Rez. z wynikiem-celującym[z lokatą 6/94](...). Wtedy też uzyskał tytuł-Pchor. Rez.".W ,,Komisji Kwalifikacyjnej CIWF w W-wie,(...)po zbadaniu świadectwa i opinii z ukończenia SP,(a także)opinii za czas odbytych ćw. od 29II32r. oraz po zbadaniu,że kandydat opanował praktycznie i teoretycznie wiadomości potrzebne dla młodszego ofic.-lek.(jako) b.dobre(i stwierdza),że:sierż pchor. P.Wójciak pod każdym względem nadaje się na ppor. rez. VIII32r.".W Rocznym Uzupełnieniu Listy Kwalifikacyjnej (RULK) za 1932r. zanotowano że, P.Wójciak, będący na stażu został zwolniony do rez. Przeszedł wtedy do 1 Szpitala Okręgowego w W-wie.
W ocenie wartości osobowych P.Wójciaka z X 32r. zapisano:,,Indywidualność duża. Energia,o dużym poczuciu honoru i godności własnej(...)o silnej woli, obowiązkowy i pilny. Duża ambicja osobista,lojalny".W ocenie wartości zawodowych, odznaczał się poczuciem dużej dyscypliny. W ocenie wartości fizycznych uznano,że:,,fizycznie wytrzymały i sprawny.Ruchliwy o dobrej wymowie.(...)Inteligencja duża, logiczny, konsekwentny. Szybko orientuje się w nowych warunkach(...).Ocena zdolności administracyjnych: w pracy(...)sumienny i obowiązkowy, zmysł organizacyjny, planowanie działania, wytrwałość, zdolność samodzielnego rozwiązywania zagadnień, zmysł administracyjny, dokładność w pracy, przestrzega przepisów(...)".
W opinii lek. formacji zanotowano m.in.,że był: ,,(...) zrównoważony oraz o wyrobieniu towarzyskim, jako b.duże.(Jego)stosunek do służby wojsk.(określono jako) b.lojalny o podłożu wysokiej (motywacji) swego obowiązku dotyczącego Ojczyzny. Pod względem wojsk. wyszkolony(był)b.dobrze.Jako lek.(...)b.dobrze przygotowany, zwłaszcza w zakresie chorób wewnętrznych(...). (Cechował się) wymową b.dobrą (...).Orientuje się szybko, umie bardzo dokładnie wykonywać powierzone sobie zadania, wkładając w nie dużo inicjatywy i dobrej woli(...).Przyzwyczajenie do rygoru b.duże.W stosunku do podwładnych(był) wymagający o dużym poczuciu sprawiedliwości (...).W pracy systematyczny, dokładny, sumienny i obowiązkowy (...)". W konsekwencji kwalifikował się na stanowisko młodszego lek. w pułku, względnie ordynatora w szpitalu.
W opinii z 22X32r.czytamy ,,Inteligentny, karny(...),o dużych zdolnościach organizacyjnych. Pilny i pracowity(...)",a także,że posiadał:,,poczucie solidarności, odpowiedzialności i dyscypliny b.duże(...)". W dokumencie z Dowództwa CIWF z Listy Kwalifikacyjnej za 32r., czytamy, że P.Wójciak posiadał m.in. dokładną znajomość języka francuskiego oraz znajomość krajów:Szwecja. Ustalono także,że nie był do tej pory karany.
Z dokumentu z CIWF z 32r. we Wniosku Nominacyjnym na Ppor. Rez. stwierdzono, że,,(...)dr P.Wójciak w ogólnej opinii za czas praktyki w pułku po ukończeniu SP (jest) b. inteligentny, b. pracowity, jako podkomendny b. lojalny, jednak bez cienia służalczości, czy lizusostwa; jako przełożony w stosunku do podległego personelu b. poprawny, jednak wymagający. Poza służbą bez wszelkiego zarzutu. Moralność b.wysoka(...)".VII 32r.
Za czas pobytu w 9 Pułku Artylerii Ciężkiej (PAC) w RULK za 34r. podano,że:,,(...) P. Wójciak ppor. Starszeństwo(od)1 I 33r.,lokata 108 (w) Roczniku Oficerskim. Zmiany ewidencyjne:odbył 4-tygod. ćw. rez. w 9 pac(...)w czasie 27IX-24X 34r.,(pełniąc) stanowisko:mł. lek. pułku(...)".W ocenie wartości osobistych stwierdzono:,,powolny, lecz dokładny,dość energiczny, punktualny, pracowity, poczucie honoru duże i godności osobistej. W stosunku do otoczenia grzeczny, uczynny, koleżeński. Towarzysko wyrobiony. Stosunek do służby wojsk.-ideowy(...).Głos doniosły. Pije mało,nie pali(...).Zdolny,umysł bystry,przytomny(...),zmysł organizacyjny, samodzielny(...).Jako wychowawca dobry, na cudze wpływy odporny, wymaga posłuchu od podwładnych,sprawiedliwy i łagodny (...)".Ocena: nadaje się jako lek. baonu. Włodawa,20XI34r.
Natomiast o okresie przebywania P.Wójciaka w 20 Pułku Artylerii Lekkiej (PAL) w RULK za 36r.,zanotowano,że:,,zgłosił się do ćw. rez. w 20 pal.,a18IX36r. zwolniony po odbyciu 26 dni ćw. do rez.(...)".Poddano tu ocenie cechy indywidualne P.Wójciaka:,,(...)Charakter zrównoważony i poważny,b. obowiązkowy i wytrwały w pracy (...). Zdolny, dobry lek., specjalista chorób dziecięcych(...)".
Zaś w poufnym dokumencie, Komisarza Rządu m.st. Warszawy z 12 II 37r. do Kadry Zapasowej 9 Szpitala Okręgowego w Brześciu. Opinia:,,(...)W odpowiedzi na pismo(...)Komisariat Rządu komunikuje,że P.Wójciak(...)za czas zamieszkiwania na terenie W-wy do dn. dzisiejszego cieszy się nienaganną opinią i pod względem politycznym podejrzany nie jest. W rejestrze skazanych nie figuruje(...)".
We wniosku awansowym dla P.Wójciaka proponowanego do stopnia por. rez. z dn. 6 IV 37r. Wniosek został zaakceptowany ze względu na b.dobrą opinię w służbie. Uznano m.in.,że nadaje się na stanowisko lek. batalionu w czasie wojny.
Umiejętności lekarskie P.Wójciaka zostały podane próbie we IX39r. O P.Wójciaku pisałem już wcześniej na bazie innych źródeł w artykule pt. Dr n. med., por. rez. Piotr P.Wójciak-abiturient Gimnazjum im. St. Wyspiańskiego w Mławie, naukowiec i oficer zmordowany w Katyniu-oraz jego rodzinna, w świetle dokumentów i relacji, Ziemia Zawkrzeńska,t.XIII,Mława 2009,s. 241-251.